Saadet Güneşi : Seadeti Ebediyeye Kavuşturacak İlmi ve Dini Bilgiler

İŞ BANKASI VE CHP

Prof.Dr.Ekrem Buğra Ekinci

Tarih: 2018-10-15 / Hit: 73

Gazi’nin CHP’ye vasiyet ettiği İş Bankası hisseleri öteden beri münakaşa mevzuu olmuştur. Bu hisselerin kaynağı daha da enteresandır...
 
Cihan Harbi’nde Osmanlı Devleti’nin mağlubiyeti; ardından da İngilizlerin ve müttefiklerinin Osmanlı vatanını istilası,Hind Müslümanlarıarasında infiale sebep oldu. Öteden beri İngiliz işgali altında yaşayan; hilâfete hürmet ve sempati besleyen bu halk, bu elim hareketin acılarını hafifletmek adına, kendi perişan hâllerine bakmayarakyardımateşebbüs ettiler.
 
20 Mart 1919’da Bombay’daMerkezî Hilâfet Komitesikuruldu. Reisi milyoner Seyyid Can Muhammed Çotani; yardımcısı da Şevket Ali idi. Sonra Çotani’nin yerine, Muhammed Ali geçti. Komite, Eylül 1919’da tertiplenen konferansta,Anadolu’nun parçalanmasını önlemekve halifeliği korumak adınalâzım gelen yardımlarıyapmayı kararlaştırdı.
 
Bu harekete, İsmailîlerin lideri Ağa Han ve adamı Seyyid Emir Ali, Şiî Muhammed Ali Cinnah ve Hindular adına Gandi de iştirak etti.İngiltere’nin Hindistan bakanı Montagu ve Bombay Vâlisi George Lloyd hareketi destekliyordu.“Hilâfetin hiç nüfuzu kalmamıştı”diyenler, buna bir cevap veremezler.
 
 
Hind altınları
 
Komite, İzmir’in işgali üzerine Londra’da muhteşem bir miting tertipledi. Bütün müttefik hükûmetlere de telgraflar çekerek,işgali protestoetti. Bunun üzerine Başbakan Lloyd George, komiteden bir heyeti kabul ederek görüştü. Komite, sulh müzakerelerinin yapıldığı Paris’e giderek müttefiklerle görüştü veTürkiye’nin lehine şartlariçin mücadele etti.
 
Komite, kurduğu Ankara Fonu, İzmir Yardımı ve Osmanlı Esirleri Fonu’nu idare ediyordu. Bu fonlar, Hind zenginlerinin yardımlarıyla, halktan toplanan paralardan müteşekkildi. 1923 Ekim’ine kadar Ankara’ya yekûn329.774 altın sterlingönderildi.
 
Bunun 122.000 sterlinlik meblağı, hilâfetin muhafazası için lâzım gelen harcamaları yapmak üzere doğrudan Mustafa Kemal’e ödenmişti. Ancak paranın gönderilmeşartının hilafınahalifelik kaldırılmış; TürkHilâl-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti, bundan sonra bile gelen yardımları kabule devam etmiştir. Bu aradaBuhara Müslümanlarıda hilâfet dâvâsı için topladıkları altınları, Moskova vâsıtasıyla Ankara’ya ulaştırmıştır.
 
 
Ankara Bankası
 
Mustafa Kemal, Komite’ye yazdığı 9 Kasım 1922 tarihli cevabî teşekkür mektubunda, bu paranın gönderildiği maksatlara, yani“millî emellere”göre harcanacağı teminatını verdi. Ancak tahsisat-ı mesture (örtülü ödenek) gibi gördüğü bu parayı Osmanlı Bankası’na yatırdı; sonra bunun 250 bin lirasıylaİş Bankası’nı kurdu.
 
Sermayesinin geri kalanına, Ankara hareketinin ileri gelenlerininhiçbir şey ödemedensahip olduğu banka, 9 Eylül 1924’te resmen açıldı. İttihatçıların kurduğu İtibar-ı MillîBankası’na dael konularakİş Bankası’na devredilmişti. (Bugün bu banka hissedarlarının vârisleri ile TİB mahkemeliktir.)
 
Eski düzeni ve İstanbul sermayesini temsil eden Osmanlı Bankası mukabilinde,iktisadî ve siyasî gücünAnkara’ya intikalini sembolize eden İş Bankası’nın kurulması, Kemalist inkılaplar için büyük bir adımdır. Falih Rıfkı, bankanın birpolitikacılar bankasıolduğunu söyler; böylece bankanın yeni rejimin mensuplarını desteklemek üzere kurulduğuna işaret eder.
 
Devletle iş yapacak kişilere bu bankadahesap açmavehisse senedi almamecburiyeti getirilmiştir. İsmail Cem, İş Bankası’nın devlet eliyle fertleri, yani Halk Partilimutlu azınlığızengin etme projesinin parçası olduğu fikrindedir.
 
 
Kimin parası?
 
İş Bankası’nın sermayesi, Hindistan’dan gelenparanın yarısınıteşkil eder. Geri kalanı, Ankara, Yalova, Silifke, Tarsus, Dörtyol’daki çiftliklerin ve sair mülklerin alınmasında kullanılmıştır. O zamanarazi ucuz, para ise kıymetliidi. Paranın10 bin lirasıda CHP’nin o zaman neşir vasıtası olan Cumhuriyet gazetesi sahibiYunus Nadi’ye verilmiştir.
Gazi’nin yaveri Hasan Rıza Soyak, bu paranın Hind Müslümanlarınca gönderildiğini doğrular; ancak bu paranınGazi’nin şahsınagönderildiğini müdafaa eder. Zekeriya Sertel,Halide Edib’in bu sebeple Mustafa Kemal’esert çıktığınıve yollarını ayırdığını anlatır.
 
Soyak, Gazi’ninüzerindeşarap ve bira fabrikaları, atölyeler, imalathaneler, makineler, otomobiller, kamyonlar, ahırlar, seralar, mandıralar, hayvan sürüleri, lokanta ve gazinolar, liman ve iskeleler bulunan 155 bin dönümlük çiftliklerini 1937’dehazineye satarakparasını CHP’ye vermek istediğini, fakat İnönü’nün dedikodudan çekindiği için karşı çıktığını yazar.
 
CHP, bugün İş Bankası’nın%28 hissesinesahiptir. Banka idare heyetine de4 âzâyollar. Kemal Kılıçdaroğlu da vaktiyle bunlardan biriydi. Ancak hisselerinkârı, Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’na ödenecektir. CHP’ye ait bu hisseler,demokrasi devrindepartilerin eşit imkânlara sahip olması prensibi ışığında münakaşa mevzuu olmuş;kültür inkılabısırasında ve sonrasındaki yıkıcı ve yanıltıcı icraatı sebebiyle münevver çevrelerin tenkitlerine hedef olan buiki müesseseyepara tahsisi de abes bulunmuştur.
 
Atatürk’ün servetini ve İş Bankası hisseleri sebebiyle münakaşa mevzuu olan vasiyetini başka bir yazıda nazara alalım inşallah...

YORUM YAZ




Yazarın Diğer Makaleleri

BÜYÜK HARP BİTELİ 100 SENE OLDU

914 sonbaharında harbe giden gençler, Noel’de evde olmayı umuyorlardı. Ne çare; harp4 sene sürdü. Çoğu, evini bir daha göremedi...   Avusturya Veliahdi'nin,...

ANDIMIZ VE TÜRKÇÜLÜĞE DAİR

Andımız’ın mimarı Reşit Galip, Türkçe ibadetten, Halkevlerine; üniversite reformundan İstiklal Mahkemelerine kadar çok inkılabın da başrol oyuncusudur. Çankaya sofr...

CUMHURİYET GERÇEKTE NE ZAMAN İLAN EDİLDİ?

Ankara hükûmeti, 23 Nisan 1920’den, hiç değilse saltanatın kaldırılmasından beri zaten cumhuriyettir. Ancak 29 Ekim 1923 tarihinin manası daha başkadır.   İ...
Tüm Yazıları

Hakikat Kitabevi Yayınları

Tam İlmihal Seadeti Ebediyye
Mektubat Tercemesi
İslam Ahlakı
Kıyamet ve Ahiret
Namaz Kitabı
Cevab Veremedi
Eshabı Kiram
Faideli Bilgiler
Hak Sözün Vesikaları
Herkese Lazım Olan İman
İngiliz Casusunun İtirafları
Kıymetsiz Yazılar
Menakıbı Cihar Yarı Güzin
Şevahidün Nübüvve
Fahrettin Tacar Eğitim Vakfı İhlas Vakfı Hakikat Kitabevi İhlas Koleji İrfan Turizm Dinimiz İslam Huzur Pınarı Altın Çınar Genç Girişimciler Kulübü Adem Eğitim Kültür ve Sosyal Hizmetler Derneği Bülent Gençer Vakfı